İxtisas seçimi qəbul prosesinin ən məsuliyyətli mərhələlərindən biridir. Yüksək bal üstünlük yaradır, amma ixtisasları düşünülməmiş ardıcıllıqla yazmaq və ya bütün qərarı yalnız keçid balına əsaslandırmaq nəticəni zəiflədə bilər.
Bu bələdçidə ixtisas seçiminə necə hazırlaşmağı, universitetləri hansı meyarlarla müqayisə etməyi, riskləri necə balanslaşdırmağı və elektron ərizədə ardıcıllığı necə qurmağı izah edirik.
Qısa cavab: əvvəlcə həqiqətən oxumaq istədiyiniz ixtisasları müəyyənləşdirin, sonra universitet və təhsil şərtlərini müqayisə edin. Siyahını qəbul olmaq istədiyiniz ardıcıllıqla qurun və yalnız əvvəlki keçid balına güvənməyin.
İxtisas seçimi nədir?
İxtisas seçimi topladığınız bal və ödədiyiniz müsabiqə şərtləri çərçivəsində qəbul olmaq istədiyiniz universitet və ixtisas kodlarını elektron ərizəyə üstünlük sırası ilə daxil etməyinizdir.
DİM-in elan etdiyi müddətdə ixtisas kodları elektron ərizəyə əlavə olunur və ərizə təsdiqlənir. Müsabiqədə yerləşdirmə zamanı ərizədə göstərilən ardıcıllıq nəzərə alınır. Buna görə siyahı sadəcə ehtimal sırası deyil, sizin real istək sıranız olmalıdır.
İxtisas seçiminə başlamazdan əvvəl nə lazımdır?
Seçimə keçməzdən əvvəl buraxılış və blok nəticələrinizi, ümumi müsabiqə balınızı, qrup və altqrupunuzu, maraqlandığınız sahələri, universitet və şəhər prioritetlərinizi, təhsil dili və formasını, maliyyələşmə növünü, təhsil haqqını, keçid ballarını, plan yerlərini və xüsusi tələbləri bir yerdə toplayın.
Cari ilin müsabiqə şərtlərini və ixtisas siyahısını DİM-in rəsmi elanı və “Abituriyent” jurnalının müvafiq buraxılışı ilə yoxlayın.
İxtisas seçimi hansı ardıcıllıqla aparılmalıdır?
1. Əvvəl ixtisas istiqamətini müəyyənləşdirin
İlk sual “Harada oxumaq istəyirəm?” deyil, “Nə oxumaq və gələcəkdə hansı işi görmək istəyirəm?” olmalıdır.
Güclü olduğunuz fənləri, maraqlandığınız mövzuları, istədiyiniz iş mühitini və ixtisasın açdığı karyera yollarını araşdırın. Təkcə ixtisasın adına baxmayın; tədris proqramını, əsas fənləri və mümkün iş rollarını yoxlayın.
2. Universitetləri eyni meyarlarla müqayisə edin
Eyni ixtisas müxtəlif universitetlərdə fərqli proqram və imkanlarla təqdim oluna bilər. Tədris proqramını, müəllim heyətini, laboratoriyaları, təcrübə və mübadilə imkanlarını, təhsil dili və formasını, illik təhsil haqqını, şəhər və yaşayış xərclərini müqayisə edin.
Universitetin məşhurluğu faydalı siqnaldır, amma qərar üçün tək meyar olmamalıdır.
3. Keçid ballarını düzgün şərh edin
Keçid balı əvvəlki müsabiqədə həmin yerə qəbul olunan son abituriyentin nəticəsini göstərir. O, cari il üçün əvvəlcədən müəyyən edilmiş qəbul həddi deyil.
Keçid balları plan yerlərinə, müraciət edənlərin nəticələrinə, prioritetlərə, maliyyələşmə bölgüsünə və qəbul planındakı dəyişikliklərə görə hər il fərqlənə bilər. Yalnız bir ilin balına deyil, bir neçə ilin istiqamətinə və plan yerlərinə birlikdə baxın.
4. Riskləri balanslaşdırın
Seçim siyahısında riskli, real və daha güvənli variantların olması faydalıdır. Bu adlar statistik qiymətləndirmədir və qəbul zəmanəti deyil. Ən çox istədiyiniz variantlarla daha real alternativləri balanslaşdırın.
5. Maliyyə və yaşayış şərtlərini hesablayın
Ödənişli yer seçirsinizsə, bütün təhsil müddətinin təhsil haqqını, yaşayış, nəqliyyat, material və gündəlik xərclərini nəzərə alın. Ödənişli seçimi siyahıya əlavə etməzdən əvvəl ailə ilə bu məsələni dəqiqləşdirin.
İxtisasların sıralanması necə olmalıdır?
Əsas prinsip sadədir: ixtisasları qəbul olmaq istədiyiniz ardıcıllıqla yazın.
Ən çox istədiyiniz variant yuxarıda olmalıdır. Onun riskli olması həmin ixtisası avtomatik aşağı salmaq üçün səbəb deyil. Sonrakı yerlərdə istək sıranızı qorumaqla daha real alternativlər yerləşdirin.
Siyahını doldurmaq xatirinə heç vaxt oxumaq istəmədiyiniz ixtisası əlavə etməyin.
Dövlət sifarişli və ödənişli yerlər necə seçilir?
Bir ixtisas üzrə həm dövlət sifarişi, həm də ödənişli əsaslarla müsabiqədə iştirak etmək istəyirsinizsə, son əsas qəbul elanında həmin ixtisas kodunun ərizəyə iki dəfə daxil edilməsi tələb olunub: biri dövlət sifarişi, digəri ödənişli əsas üçün.
Bu iki qeyd siyahıda ayrıca mövqe tutur və onların ardıcıllığını da siz müəyyənləşdirirsiniz. Qayda və elektron ərizə qəbul ilinə görə yenilənə bildiyi üçün cari ilin DİM elanını əsas götürün.
Neçə ixtisas seçmək olar?
2025-ci ilin əsas ali təhsil ixtisas seçimi elanında müsabiqə şərtini ödəyən abituriyentə 15-dək ixtisas kodu daxil etməyə icazə verilib.
Bu limit əsas yerləşdirməyə aiddir. Boş qalan yerlər üzrə əlavə mərhələdə fərqli limit tətbiq oluna bilər. 2026-cı il üçün dəqiq say və tarixlər DİM-in cari elanında yoxlanmalıdır.
İxtisas seçimi zamanı ən çox edilən səhvlər
- yalnız bir ilin keçid balına baxmaq;
- ixtisasın məzmununu araşdırmadan adına görə qərar vermək;
- şəxsi maraqları ikinci plana keçirmək;
- bütün seçimləri eyni risk səviyyəsində toplamaq;
- maliyyələşmə növlərinin ardıcıllığını düşünməmək;
- təhsil haqqı və yaşayış xərclərini hesablamamaq;
- xüsusi müsabiqə şərtlərini yoxlamamaq;
- siyahını son gün hazırlamaq;
- elektron ərizəni təsdiqləməyi unutmaq.
UniYol ixtisas seçimində necə kömək edir?
UniYol ixtisas seçiminə hazırlıq və siyahının planlaşdırılması üçün məlumat-analitik platformadır. DİM-in dərc etdiyi 2022–2025 qəbul məlumatlarını müqayisə edə, nəticələri universitet, ixtisas, şəhər və təhsil formasına görə süzə, maliyyələşmə növlərinə ayrıca baxa, əvvəlki illərin dinamikasını araşdıra və 15 yerlik prioritet siyahısı qura bilərsiniz.
Optimal seçim, AI analizi, PDF ixracı və ekspert rəyi siyahını əlavə yoxlamağa kömək edir.
UniYol DİM-in rəsmi ixtisas seçimi sistemi deyil və DİM-lə əməkdaşlıq və ya qəbul zəmanəti təqdim etmir. Yekun seçim yalnız DİM-in elektron ərizəsində, cari ilin rəsmi qaydalarına uyğun təsdiqlənməlidir.
İxtisas seçimi üçün qısa yoxlama siyahısı
- Kodların cari ilin rəsmi siyahısına uyğunluğunu yoxlayın.
- Universitet, tədris dili və təhsil formasını dəqiqləşdirin.
- Dövlət sifarişli və ödənişli seçimlərin ardıcıllığını yoxlayın.
- Ən çox istədiyiniz ixtisasların yuxarıda olduğuna əmin olun.
- Oxumaq istəmədiyiniz variantları siyahıdan çıxarın.
- Xüsusi müsabiqə və qabiliyyət tələblərini yoxlayın.
- Elektron ərizəni son tarixdən əvvəl təsdiqləyin.
Tez-tez verilən suallar
İxtisas seçimi neçə dəfə aparılır?
Əsas yerləşdirmə üçün seçim DİM-in elan etdiyi müddətdə aparılır. Əsas yerləşdirmədən sonra boş qalan plan yerləri üzrə ayrıca seçim mərhələsi də elan oluna bilər.
2026-cı ildə neçə ixtisas seçmək olar?
Son tamamlanmış əsas seçim elanında 15-dək ixtisas koduna icazə verilib. 2026-cı ilin dəqiq limiti və tarixləri cari DİM elanında təsdiqlənməlidir.
İxtisas seçimi müddətində ərizəni dəyişmək mümkündür?
Dəyişiklik və təsdiq imkanları cari ilin texniki qaydalarında göstərilir. Dəyişiklik etdikdən sonra ərizənin təsdiq vəziyyətini və son tarixi mütləq yoxlayın.
Keçid balı bu il də eyni olacaq?
Xeyr. Keçid balı müsabiqənin nəticəsində formalaşır və hər il dəyişə bilər.
Riskli ixtisası birinci yazmaq olar?
Bəli. Ən çox həmin ixtisasda oxumaq istəyirsinizsə, onu yuxarı yaza bilərsiniz. Sonrakı yerlərdə daha real alternativlər saxlamaq vacibdir.
Eyni ixtisasın dövlət sifarişli və ödənişli variantı ayrıca yazılır?
Son əsas qəbul elanına əsasən hər iki müsabiqədə iştirak etmək üçün kod iki dəfə, müvafiq maliyyələşmə növləri ilə daxil edilir. Cari ilin elanını yenidən yoxlayın.
Rəsmi mənbələr
- DİM: 2025-ci ildə ali təhsil müəssisələrinə ixtisas seçimi
- DİM: Bakalavriat üzrə qəbul və aktual elanlar
- DİM: ixtisas seçimi edən abituriyentlərin nəzərinə
UniYol-da seçim yaradın və ixtisas variantlarını müqayisə etməyə başlayın.
Son fakt yoxlaması: 12 iyul 2026. Qəbul tarixləri, limitlər və müsabiqə şərtləri dəyişə bildiyi üçün yekun qərardan əvvəl cari ilin DİM elanını yoxlayın.